أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

152

قانون ( فارسى )

درخت بان پانزده مثقال . همهء اين داروها را بكوب و با آبجو درهم بسرش و برجاى اثر بمال ! و اگر كوشنه ، مر و زراوند از هريك ده مثقال را بر اين داروى نامبرده اضافه كنند بهتر و اثربخش‌تر مىشود . در جاى ديگرى قبل از اين بحث ، دربارهء علاج اين اثرات زشت بر پوست اشاره‌اى كرديم از آن هم استفاده كن ! خون‌مرده ، كك‌مك و لكه گاهى رخ مىدهد كه نقطه مانندهاى مايل به سرخ يا سياه بر پوست ظاهر مىشوند و گاهى مىبينى كه لكه‌اى صاف مخالف با رنگ طبيعى پوست بر پوست پيدا مىشود ؛ سبب چيست ؟ - از اثر كتك خوردن ، افتادن ، صدمه ديدن و غيره پرزه‌رگى ترك برده يا گسسته و دهان باز كرده است و خون به سوى بالا جهيده و در زير پوست مانده و به صورت كك‌مك يا لكه پديدار شده است . اگر آن خال ماننده كه بر پوست پيداست متمايل به سرخ باشد ، آن را نمش گويند ، و اگر بيشتر به سياه بزند برش گويند ، و بالاخره اگر صاف باشد و شبيه به ماليده بر پوست باشد ، آن را كلف ( لكه ) گويند . اما بسيارى از طبيبان همان تكخال مانندها را كلف مىنامند . بسيار رخ مىدهد كه كسى وقتى مبتلا به كك‌مك مىشود لبهايش بتركد ؛ زيرا به سوء مزاج خشك مبتلا شده است . در علاج هريك از اين حالات بايد هرچه زودتر دست به كار شوند و قبل از آنكه خون در زير پوست خشك گردد آن را به بيرون جذب كنند ؛ زيرا اگر خون خزيده در آستر پوست خشك شود ، سياه‌رنگ گردد و بيرون آوردنش با اشكال روبرو خواهد شد . كك‌مكهاى سرخ و سياه را مىتوان با عمل جراحى بسيار سبك بيرون آورد . با نك نشتر به آرامى پوسته بسيار نازك پوست را كنار بزن و چنان آهسته عمل كن كه زخم چركين به بار نيايد ؛ آنگاه اگر چيزى لخته و خشك شده هست آن را بدون آزار دادن بيمار به نرمى بيرون بياور و اگر هنوز لخته و خشك نشده است ، آرام آن را بيرون بريز ! بعد از بيرون آوردن مايهء كك‌مك و غيره ، براى اينكه كاملا ماده را از بين ببرى نياز به داروى گذاشتنى هست كه برجاى عمل شده بگذارى و اگر بقيه‌اى از ماده مانده باشد دارو آن را بزدايد . ما خود از اين روش استفاده كرده‌ايم و نمش و برش را از بين برده‌ايم . داروى گذاشتنى برجاى عمل شده بايد گيرنده باشد كه نگذارد دوباره خون از دهانهء رگها بتراود و باز همان آش و همان كاسه شود . داروى گذاشتنى كه گفتيم گيرنده باشد ، بايد همراه داروى تحليل‌برنده باشد ؛ كه هم ماده را تحليل ببرد و هم راه را بر تحليل برنده ببندد ، مبادا ماده از رگهاى گشاد و سر باز شده به سوى جايگاه كك‌مك شدن جذب شود . كه چنين داروى تحليل برنده و در عين حال گيرنده‌اى در علاج لكهء صافى كه تازه بر پوست آيد بسيار لازم است .